معاون فرهنگی جامعه المصطفی العالمیه با بیان اینکه بحث نزدیک شدن امت اسلامی یک تاکتیک مقطعی نیست بلکه یک راهبرد استراتژیک است گفت: رسانه‌ها باید مثبتات شیعه و سنی و ارتباطاتی که گروه‌ها با یکدیگر دارند را پررنگ کنند و از بیان مداوم اختلافات بپرهیزند.

به گزارش قم خبر به نقل از مهر، دین اسلام دین رافت و مهربانی است و این رافت و مهربانی نیز بار‌ها در قرآن کریم تاکید شده است و در آن مسلمانان را به برادری و وحدت دعوت کرده است و از همه خواسته شده به ریسمان الهی چنگ زده و از تفرقه پرهیز کنند. امری که امروزه در جهان اسلام عدم توجه به آن حوادث دلخراش عظیمی را در بر داشته و ایجاد فرقه‌ها و گروه‌هایی که متاسفانه به نام اسلام و مسلمان با یکدیگر می‌جنگد یکی از دغدغه‌های امروز جهان اسلام است.

آنچه در گفتگوی زیر آمده سخنان حجت الاسلام والمسلمین محمدرضا صالح معاون فرهنگی جامعه المصطفی العالمیه در گفتگو با مهر است که در طول فعالیت در این نهاد به کشورهای فراوانی سفر داشته و از نزدیک به آداب و رسوم و فرق اسلامی این کشور‌ها برخورد داشته است.

مهر: پیداش فرق اسلامی در جهان اسلامی مربوط به چه زمانی است؟

حجت الاسلام صالح: پیدایش فرق اسلامی و مذاهب به بعد از رحلت پیامبر بازمی‌گردد، در زمان حیات پیامبر عمده مسلمانان با محوریت رسول اکرم(ص) حرکت می‌کردند اما بعد از رحلت پیامبر(ص) جامعه به نوعی به اختلاف مذهبی کشیده شد، گروهی ادامه راه پیامبر از طریق رسالت الهی را قبول کردند و معتقد بودند پیامبر جانشین خود را در زمان حیاتش در غدیرخم مطرح و جانشین خود را انتخاب کرده است. اینها عمدتا معتقد بودند قرآن و سنت بعد از رحلت پیامبر باید از طریق اهل بیت(س) به مسلمانان برسد و تفسیر و تبیین آن باید توسط اهل بیت(س) باشد و در مقابل عده‌ای آمدند و مسئله خلافت پیامبر را به صورت غیر انتصابی و به شکل شورایی مطرح کردند و معتقد بودند "کفانا کتاب الله" یعنی کتاب خدا کافی است.

اما اینجا این سئوال مطرح می‌شود که مبین و مفسر وحی و قرآن کیست؟ این سئوال اساسی است، مخصوصا برای آنهایی که می‌گفتند کتاب خدا کافی است ولی باید اینگونه گفت که در قرآن محکم متشابه وجود دارد، ناسخ و منسوخ وجود دارد اینکه کتاب خدا کفایت می‌کند صحیح نیست و خداوند هم می‌فرماید من قرآن را نازل کردم و پیامبر آن را توضیح می‌دهد در همین جا بود که اندیشه‌های یک تنوع مذهبی و افتراق و فرقه فرقه شدن به وجود آمد، زیرا شیعه معتقد است امام جانشین پیامبر(ص) است و او منصوب از طرف خداست و اعتقاد دارد بر اساس‌‌ همان فلسفه‌ای که پیامبر(ص) برای راهنمایی و هدایت جامعه ضرورت دارد امام هم برای نیاز جامعه نیاز است.

البته این تفکرات تازمانی که به شکل اندیشه و فکر بود اشکالی نداشت که مسلمانان بنشینند و راجب آن بحث کنند تا ببیند کدام اندیشه صحیح‌تر است. متاسفانه از‌‌ همان ابتدای صدر اسلام موضوع با مسائل سیاسی مطرح شد و موجب شد تا در صدر اسلام فشار و اختناق بسیاری حاکم شود.

اختناق بوجود آمده در صدر اسلام به چه روش‌هایی اجرا می‌شد؟

فشار و اختناق به وجود آمده به سه شیوه اجرا می‌شد که امروز ریشه‌های آن در حرکت‌های تکفیری قابل مشاهده است شیوه اول از تحریف و کار فرهنگی شروع شد یعنی مخالفین مکتب اهل بیت (س) آمدند و یک حرکت تبلیغی و تحریف تاریخ را شروع کردند مثلا احادیث جعلی را وارد کردند.

دومین روش تطمیع، رشوه و وارد شدن از بعد اقتصادی است که باعث شد بسیاری از افراد را با پول بخرند بخصوص آنها که ذی نفوذ بودند توسط آنها خریداری شدند و سوم بحث ترور تکفیر بود که وارد شدند و بسیاری از محبین اهل بیت(س) را کشتند و بسیاری از صحابه پیامبر کشته و تبعید شدند که اوج این حرکت را در کربلا شاهد بودیم.

در کربلا مسلمانانی مقابل امام حسین(ع) ایستادند که می‌گفتند امام حسین(ع) از دین خارج شده و به این معنا وی را تکفیر کردند و می‌توان گفت ریشه‌های تکفیر به حرکت‌های اموی و یزیدی باز می‌گردد که در زمان وی این مطلب را مطرح کردند که کسی که علیه خلیفه قیام کند کافر و از دین حارج شده و این در حالی است که یزید جانشین پیامبر(ص) نبود و دستگاه اموی خلافت را بین خود موروثی کرده بودند.

اختلافات شیعه و سنی چه زمانی شکل جدی به خود گرفت؟

می‌توان گفت از‌‌ همان ابتدا بعد از ارتحال پیامبر(ص) اهل سنت شکل گرفتند و کسانی که معتقد بودند سقیفه جانشین پیامبر را انتخاب می‌کند اهل تسنن شدند و شیعه کسانی بودند که معقتد به امامت امیرالمومنین(ع) بودند.

جالب است بدانید در طول تاریخ بین علمای اهل سنت و بین توده اهل سنت و شیعه یک ارتباط آرام و منطقی برقرار بوده و در زمان امام صادق(ع) می‌بینیم بسیاری از علمای اهل سنت شاگرد مکتب امام صادق(ع) بودند و بسیاری افرادی که جزو مذهب اهل بیت(ع) بودند در تعاملات با جامعه اهل سنت بودند و حتی وقتی به سیر تاریخ نگاه می‌کنیم به این نکته پی می‌بریم که بدنه علمی، فرهنگی و توده مردم هر دو مذهب ارتباط منطقی با یکدیگر داشتند و اختلافات به دولت‌هایی بازمی‌گردد که با اغراض سیاسی به اختلافات دامن زدند. و این‌ها نه طرفدار گسترش شیعه و نه سنی بودند بلکه برای تقویت پایه‌های حکومت از حربه شیعه و سنی استفاده می‌کردند.

جامعه اسلامی چگونه باید به هم نزدیک شوند؟

بحث نزدیک شدن امت اسلامی یک تاکتیک مقطعی نیست بلکه یک راهبرد استراتژیک است که هم اهداف سیاسی دارد و اجتماعی و فرهنگی، مبحثی که در این زمینه مطرح می‌شود این است وحدت حول چه چیزی باید صورت گیرد. من فکر می‌کنم در این زمینه محورهایی برای وحدت وجود دارد که باید بدان‌ها توجه کرد.

اولین محور اشتراکات انجام رسالت‌های الهی در جامعه است، یعنی ما اهل سنت و شیعه هر دو معتقدیم که ما رسالت الهی داریم مانند رسالت خودسازی و تربیت انسان و دوم مبحث رسالت تبلیغ جهانی اسلام رسالت تعالی و تکامل جامعه بشری است مبحث بعدی در بحث اشتراکات پیشرفت علمی است که در این زمینه اشتراکی وجود دارد که باید تمدن اسلامی احیا شود زیرا یک زمانی جامعه بشری از تمدن اسلامی بهره می‌گرفته و غرب از علوم اسلامی بهره می‌گرفته است مبحث دیگر رشد سطح زندگی مسلمانان و رشد اقتصادی و خروج مسلمانان از فقر است.

امروز ثروت عظیمی در دست مسلمانان است ثروت نفت، گاز و ذخائر و ثروت نیروی انسانی اینها همه یک هدف مشترک است که بتوان زندگی مسلمانان را به رفاه نسبی رساند و بخش آخر اشتراک دفع تهدید‌ها، خطرات و آسیب‌هایی که مسلمانان را تهدید می‌کند. امروز تهدیدهای فرهنگی و نظامی و فکری داریم که مسلمانان می‌توانند متحد شده و خطر مشترک را دفع کنند.

آیا مبحث تکفیر به شکل جدی در بین شیعه و سنی و وجود دارد؟

باید یک نکته را متذکر شوم که امروز در اکثریت جهان اسلام توده مسلمان ارتباط برادرانه و همکاری‌های اقتصادی با یکدیگر دارند، شیعه و سنی در کشورهای مختلف دارای زندگی مسالمت آمیز هستند، من به کشورهای دیگر که سفر کردم دیدم که بسیاری از اهل سنت و شیعه در کنار هم به خوبی زندگی می‌کنند و نماز جماعات مشترک شیعه و سنی در بسیاری از مکانها برگزار می‌شود باید این توهم که هر سنی یعنی دشمن یا شیعه یعنی دشمن از بین برود. باید مثبتات را برجسته کنیم، امام علی (ع) به عنوان پایه گذار وحدت بودند ایشان 25 سال بعد از پیامبر با خلفای بعد پیامبر همکاری مستقیم داشتند و به حکومت مشورت می‌دادند و این همکاری بر مبنای مصلحت اسلام بود، امروز نیز مصلحت حفظ اسلام بالا‌تر از مصالح جناحی و فرقه‌ای است امروز باید اصل اسلام حفظ شود و اختلافات تنها اصل اسلام را به خطر می‌اندازد.

اما متاسفانه امروز فضای رسانه‌ای اختلافات شیعه و سنی را بزرگ کرده و دائما تکرار می‌کنند که این تکرار هدفدار است، درست است که جریان تکفیری وجود دارد اما زندگی مسالمت آمیز هم در کنار آن بسیار زیاد است، امروز یکی از رسالت‌های رسانه‌ها این است که آن بخش از زندگی مسالمت آمیز مسلمانان که با احترام و رعایت مصالح یکدیگر را در جهان اسلام وجود دارد را نشان دهند.

امروز در شهرهای مختلف کشور شیعه و سنی به راحتی در کنار یکدیگر زندگی و حتی ارتباط فامیلی دارند که یک نمونه آن جامعه المصطفی است که به عنوان یک نهاد پیشگام در وحدت است و در 70 کشور جهان نمایندگی دارد که در نزدیک به 50 یا 60 درصد این کشور‌ها نیز با اهل سنت در تعامل است حتی در ایران نیز مدرسه‌ای وجود دارد که که دانشجویان اهل سنت از خارج از کشور می‌آیند در این مدرسه تحصیل می‌کنند.

علت تحرکات تکفیری‌ها در عصر حاضر که با خشونت فراوانی را نیز همراه است چیست؟

یکی از مهم‌ترین علت حرکت تکفیری و آنچه که آنها را برآشفته است و علت اعمال ارعاب آمیزی که دارند گسترش تفکر اهل بیت(ع) در جهان معاصر است امروز تفکر ناب انقلاب، امام و سید حسن نصر الله و اندیشه‌هایی مثل نهج البلاغه و آموزه‌های تربیتی اهل بیت(ع) باعث شده که اندیشه اهل بیت(ع) در جهان اسلام رشد بالایی پیدا کند و یکی از دلایل گسترش تفکر وهابیت خوف و ترس از فراگیر شدن اندیشه اهل بیت (ع) است و باید گفت عصر حاضر عصر اهل بیت (ع) است.

علت موفقیت‌های داعش در تصرف بخش‌هایی از خاک عراق چیست؟

باید در این زمینه در ابتدا بگویم که لشکر رسانه بیشتر از لشکر نظامی کار می‌کند و این رسانه‌ها دائما این گروه را بزرگ می‌کنند من خودم شخصا قبول ندارم گروه داعش موفق بوده. اینها با استفاده ابزارهای رسانه‌ای دشمن و برخی از کشورهای منطقه فعالیت خود را بزرگ جلوه داده‌اند. البته آنچه من بر اساس آخرین اطلاعات جامعه المصطفی دارم این است که بخاطر حرکت‌های افراطی و خشونت بار گروه داعش به شدت پایگاه این گروه در جهان اسلام ضعیف شده و علمای اسلام از این حرکات ناراحت هستند این حرکات امروز فرصتی ناب برای معرفی اندیشه ناب اسلامی و اهل بیت(ع) در جهان است که از این فرصت استفاده کنند.

آیا افراطی‌گری مذهبی بین شیعه نیز وجود دارد؟

افراطی‌گری در دین اسلام ممنوع و اعتدال و میانه روی پسندیده است اگر ما به مقدسات و عقاید مورد احترام اهل سنت توهین یا تحقیر و تعصب بی‌جا داشته باشیم باعث می‌شود افر ادی که دنبال فرصتند از این بهانه استفاده کنند و به این بهانه دست به کشتار و ذبح مسلمانان بزنند و به نظر می‌رسد هر کسی که در راه اختلاف افکنی قدم بردارد در عذاب تکفیری‌ها سهیم است.

وظیفه امروز مسلمانان در جهان اسلام چیست؟

امروز جهان اسلام در شرایط ویژه‌ای به سر می‌برد شاید در کمترین مورد در برهه از تاریخ شاهد کشتار‌ها و حرکت‌های تکفیری بودیم که باید نکات بسیاری را مورد توجه قرار دهیم که اولین مورد تقویت عقلانیت است.

در جهان اسلام ما هر چه بتوانیم از حرکت‌های احساسی و افراطی و غیر منطقی جلوگیر ی و قدرت عقل و استدلال و محوریت عقل را توسعه دهیم خود به خود حرکت تکفیری‌ها ضعیف می‌شود، باید این را بدانیم گروه‌های تکفیری محصول بی‌توجهی به مبانی عقلانی و عقیدتی هستند و بهترین وسیله دشمن برای انحراف مسلمانان دور کردن آنان از قدرت عقل و پایه‌های اعتقادی است.

دومین وظیفه مسلمانان تقویت ایمان و تقوای دینی است اگر تقوا بالا برود دیگر آزار و اذیت دیگران معنایی ندارد. اذیت نمی‌کند چه برسد به اینکه کسی را به قتل برساند.

بحث بعدی دوری از قبیله گرایی و ‌نژادپرستی است. تعصب عربی، فارسی و این تعصبات باید از بین برود و ریشه حرکت‌های افراطی باید خشکیده شود و باید بپذیریم که از پیامبر اسلام تاسی کرده و ایشان محور وحدت هستند.

پس باید بدانیم که اتحاد حول محور پیامبر و سیره ایشان که صلح و سلامت و مهربانی بود وظیفه مسلمانان است.

وظیفه دیگر تشکیل امت واحده است، امروز باید به دنبال تشکیل امت واحده که تشکیل این امت واحده نیز با تکفیر و قتل ممکن نمی‌شود. برای دستیابی به این موضوع نیز علما و اندیشمندان و فرهیختگان و قشر روشن فکر جوامع اسلامی باید پیش قدم شوند و نقش خود را در دوره حاضر قوی‌تر انجام دهند ما زود‌تر به امت واحده می‌رسیم و اگر مصلحان و علما در نقش خود کوتاهی کنند گناه نابخشودنی را مرتکب شده‌اند. باید توجه کرد که امروز نباید صحنه گردان جهان اسلام افراد غیر عقلانی و متحجر باشند باید علمای اسلامی وارد و جامعه اسلامی را بسازند.

ارسال نظر

مهمترین اخبار

تازه های خبری