کد خبر: 179

قم خبرگزارش می‌دهد:

«سری که درد نمی‌کند دستمال نمی‌بندند» این ضرب المثلی است که در حال حاضر برای توجیح از عمل نکردن به یک واجب الهی ورد زبان‌هایمان شده است.

به گزارش قم خبر،  «سری که درد نمی‌کند دستمال نمی‌بندند» این ضرب المثلی است که در حال حاضر برای توجیح از عمل نکردن به یک واجب الهی ورد زبان‌هایمان شده است.

واجبی که یکی‌ از خصوصیات‌ بارز حضرت‌ سید الشهداء (ع) در می‌ان‌ ائمه‌اطهاربود و در اسلام و قرآن به امر و نهی آن سفارش شده است.

همین طور که در قرآن کریم در این باره آمده است، شما بهترین امتی هستید که برای مردم پایدار شده‌اید به کار پسندیده فرمان می‌دهید و از کار ناپسند باز می‌دارید و به خدا ایمان دارید.

امر به معروف و نهی از منکر، واجب کفایی است که اگر افرادی به قدر کفایت به انجام آن اقدام کنند، از دیگران ساقط می‌شود. و اگر همهء افراد آن را ترک کرده باشند، چنانچه شرایط آن موجود باشد، همهء آن‌ها ترک واجب کرده‌اند.

در احکام دین، به تمام واجبات و مستحبات معروف و به تمام محرمات و مکروهات منکر گفته می‌شود بنابراین واداشتن افراد جامعه به انجام کارهای واجب و مستحب امر به معروف و بازداشتن آن‌ها از کارهای حرام و مکروه نهی از منکر است.

**خودداری از امر به معروف و نهی از منکر

رسول اکرم (ص) خود داری ازامر به معروف و نهی از منکر را سبرای مسلمین بزگ‌ترین خطر اجتماعی شناخته است و به مردم فرمودند: چه خواهید کرد موقعی که زنان شما دچار فساد اخلاق شوند و جوانان شما به گناه آلوده گردند و از فریضهٔ امر به معروف و نهی از منکر خودداری کنند؟! عرض شد: یا رسول الله آیا چنین وضعی برای مسلمین پیش می‌آید؟! فرمودند: بلی و بد‌تر از آن. فرمودند: چه خواهید کرد موقعی که مردم را به گناه امر کنید و از نیکی‌ها نهی نمایید؟! عرض کردند یا رسول الله آیا چنین وضعی پیش می‌آید؟! فرمودند: بلی و بد‌تر از آن، سپس فرمودند: چه خواهید کرد وقتی در نظر شما نیکی‌ها گناه و منکر شناخته شود و منکرات و گناهان را نیک و پسندیده بدانید؟!

**شرایط امر به معروف و نهی از منکر

اول ـ آنکه آمر و ناهی، معروف و منکر را بشناسد و یقین داشته باشد بوجوب معروف و حرمت منکر، و ایمن باشد از اشتباه خودش.

دوم ـ آنکه احتمال بدهد که امر و نهی او تأثیر داشته باشد، پس اگر احتمال عقلایی ندهد که امر و نهی او اثر دارد، وجوب آن ساقط می‌‎شود.

سوم ـ آنکه کسی که واجب را ترک نموده و یا فعل حرام را به جا آورده، اصرار به آن داشته باشد، پس اگر بداند که مرتدع شده و بعد مرتکب نمی‌‎شود ساقط می‌‎شود.

چهارم ـ آنکه واجب بودن معروف و حرام بودن منکر در حق فاعل، منجَّز و ثابت باشد و در ترک واجب و فعل حرام عذری نداشته باشد، پس اگر فاعل معتقد باشد به مباح بودن فعل حرامی و یا به جواز ترک واجبی در این صورت امر به معروف و نهی از منکر، ساقط می‌‎شود. و همین طور است در هر موردی که تارک واجب و فاعل حرام عذر داشته باشد. بلی از راه تنبیه غافل و ارشاد جاهل، تنبیه و ارشاد، لازم است.

پنجم ـ آنکه در امر و نهی او مفسده و ضرری نباشد، پس با احتمال عقلایی به ضرر و مفسده، ساقط می‌‎شود.

علی بن ابی‌طالب(ع): نفرین خدا بر کسانی که به خوبی فرمان می‌دهند و خود آن را فرو می‌گذارند و بر کسانی که از زشتی باز می‌دارند و خود مرتکب آن می‌شوند.

کسی که امر یا نهی می‌کند، باید بداند آنچه را که دیگری انجام می‌دهد حرام است و آنچه را ترک کرده، واجب است، پس هرکس نمی‌داند این عمل که او انجام می‌دهد جلوگیری واجب نیست.

آنکه در امر به معروف یا نهی از منکر مفسده‌ای وجود نداشته باشد یا ضرری متوجه کسی نشود، مثلاً باعث نشود که آبروی شخص مسلمان ریخته شود یا ضرر مالی یا جانی به کسی برسد.

احتمال بدهد که امر به معروف یا نهی از منکر اثر کند. پس اگر یقین به عدم اثر آن دارد، واجب نیست
خود شخص آمر به معروف یا ناهی از منکر، آن معروف را ترک نکرده یا فاعل به آن منکر نباشد. مصداق مثل معروف که رطب خورده منع رطب کی کند

**مراتب امر به معروف و نهی از منکر

با معصیت کار طوری عمل شود که بفهمد به سبب انجام آن گناه با او اینگونه عمل می‌شود مثل اینکه از او روبرگرداند یا با چهره عبوس با او برخورد کند، یا با او رفت‌وآمد نکند.

امر و نهی با زبان؛ یعنی به کسی که واجبی را ترک کرده دستور دهد که واجب را به جا آورد و به گناهکار دستور دهد که گناه را ترک کند.

استفاده از زور، برای جلوگیری از منکر و برپایی واجب؛ یعنی زدن گناهکار (بنابر فتوای آیت الله خامنه‌ای مواردی که امر به معروف و نهی از منکر متوقف بر چیزی بیشتر از امر و نهی زبانی باشد، اگر در سرزمینی باشد که دارای نظام و حکومت اسلامی است و به این فریضه اسلامی اهمیت داده می‌شود، احتیاج به اذن حاکم و مسئولین ذی‌ربط و پلیس محلی و دادگاههای صالح دارد)

**احکام امر به معروف و نهی از منکر

فراگیری شرایط امر به معروف و نهی از منکر و موارد آن واجب است، تا انسان در امر و نهی مرتکب خلاف نشود.

اگر بداند یا احتمال دهد که امر ونهی‌اش با تکرار موثر است، واجب است تکرار کند.

اگر بداند یا احتمال دهد، که نهی او در حضور جمع موثر است نه تنهایی، اگر انجام دهنده، آن عمل را بطور آشکار انجام می‌دهد جایز بلکه واجب است او را در جمع نهی کند و اگر چنین نیست بنا بر احتیاط واجب جایز نیست.

**آداب امر به معروف و نهی از منکر

مانند طبیبی دلسوز و پدری مهربان باشد.
قصد خود را خالص کند و تنها برای رضای خدا اقدام کند و عمل خود را از هرگونه برتری جویی پاک گرداند.

خود را پاک و منزه نداند، چه بسا‌‌ همان که اکنون از او خطایی سرزده است، دارای صفات پسندیده‌ای باشد که مورد محبت الهی است، هرچند این عمل او هم‌اکنون ناپسند و مورد غضب الهی باشد.

آثار و برکات امر به معروف و نهی از منکر

برکات معنوی

نجات از قهر خدا

امیر المومنین (علیه السلام) فرمودند: هر کس منکر و خلافی را دید و قلباً از آن نا‌راحت شد، همانا از قهر خدا نجات پیدا کرده وتن به سلامت برده است؛ و هر کس با زبان از کار خلاف نهی کرد، به پاداش رسیده است.

 بهره از الطاف خدا

هر کس با شمشیر و قوت و قدرت برای عزت کلمه الله قیام کند، به واقعیت الطاف الهی رسیده است.
هرکس بدعتگزاری را با نهی از منکر بترساند، خداوند قلبش را از ایمان پرکند؛ ولی اگر نسبت به او نرمش نشان دهد، قانون خدا را تحقییر کرده است..

نشانه بهتر بودن

حضرت محمد (ص) فرمودند: بهترین مردم کسی است که مردم را به معروف دعوت کند.
و برعکس اگر کسی در برابر معروف و منکر هیچ گونه احساسی نداشته باشد، انسانیت او دگرگون شده است؛ بنحوی که دیگر حرف خیری را نمی‌پذیرد.

**اثر امربه معروف در خود انسان

حضرت علی (ع) به فرزندش فرمودند: امربه معروف کن تا اهل معروف باشی.

شرکت در همه ثواب‌ها

هر کس دیگری را به کار خلاف و انحراف دعوت کند، در کیفر مفاسد او شریک است. بنابراین، کسی که امر به معروف می‌کند، در پاداش همه کارهایی که مردم به خاطر دعوتش انجام می‌دهند شریک است.

برکات اقتصادی

خداوند در قرآن می‌فرماید: اگر مردم مناطق ایمان آورند و تقوا پیشه کنند (که یکی از مصادیق تقوی امر به معروف و نهی از منکر است) به طور قطع از آسمان و زمین برکاتی خواهیم گشود.
امام باقر (ع) می‌فرمایند: با امر به معروف و نهی از منکر، کسب‌ها حلال و زمین‌ها آباد می‌شود.

 برکات اجتماعی

قرآن، جامعه‌ای را رستگار می‌داند که گروه ویژه‌ای برای امر به معروف ونهی از منکر داشته باشدنشانه بهترین جامعه آن است که امربه معروف و نهی از منکر در آن زنده باشد.

امام باقر (ع) درباره امر به معروف و نهی از منکر فرمودند: یاری کند خداوند به او عزت می‌دهد هر کس خوارشان کند، خدا او را خوار می‌کند.

برکات سیاسی

حضرت امیر (ع) فرمودند: پشتوانه مومنان و وسیله تحقیر کفار، امربه معروف ونهی از منکر استحق به حقدار می‌رسد.

اگرهر کس در برابر ظلم به وظیفه خود عمل کند، ظالم می‌دانی برای ظلم کردن نمی‌یابد و قهراً حق‌ها به صاحبش بر می‌گردد.

امام صادق (ع) به یکی از یاران خود فرمودند: اگر شما دور بنی عباس را نمی‌گرفتید، آن‌ها ما را خانه نشین نمی‌کردند. سکوت شما ما را خانه نشین کرد.

می‌گویند در دوره رضا شاه که امام خمینی (ره) برای تحصیل و تدریس به قم آمده و هنوز به مقام مرجعیت نرسیده بود، روزی فردی قلدر وارد مدرسه فیضیه می‌شود و شروع به عربده کشیدن و توهین به طلبه‌های مدرسه می‌کند. در این هنگام که طلبه‌ها خود را از گزند آن شخص عربده‌کش کنار می‌کشیدند، امام خمینی (ره) نزد او می‌رود و نهیبی بر سرش می‌-کشد و سیلی محکمی به صورت او می‌زند، به طوری که برق از چشمانش می‌پرد و با کمال خجالت، سر به پایین می‌اندازد و از مدرسه بیرون می‌رود.

**امر به معروف در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

در اصل هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به این جهت توجه ویژه و تاکید و تصریح گشته است. «در جمهوری اسلامی ایران دعوت به خیر، امر به معروف و نهی از منکر، وظیفه‌ای است همگانی و متفاوت بر عهده مردم نسبت به یکدیگر، دولت نسبت به مردم و مردم نسبت به دولت، شرائط و حدود و کیفیت آن را قانون تعیین می‌کند» با توجه به اصل هفتم از قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، لازم است که نظام اسلامی باید وزارتخانه، سازمان، مرکز وگروهی را با هر نام مناسب تشکیل دهد که وظیفه این گروه،‌‌ همان اجرای صحیح قانون زندگی ساز امر به معروف و نهی از منکر باشد که خود پشتوانه‌ای محکم برای قدرتمندی نظام و برای حفظ مصالح آحاد مردم و جامعه انسانی اسلامی است. خدای متعال، پس از آنکه دستور می‌فرماید بر اینکه برادری واتحاد در پرتو توحید را مستحکم سازید و همواره از تفرق و پراکندگی دوری جوئید وبا اینکه قبلاً متفرق و دشمنان یکدیگر بودید، امروز با نعمت اسلام قدر نعمت اخوت را بدانید می‌افزاید: «و باید از میان شما گروهی و امتی باشند که به خیر و نیکی دعوت نمایند، وامر به معروف و نهی از منکر کنند و اینان‌‌ همان رستگارانند».

آیت‌الله خامنه‌ای در مورد شرایط نهی از منکر تصریح می‌کند: البته این هیچ مجوّز آن نیست که کسانى به بهانه این‏که اطمینانشان سلب شده، قانون‏شکنى کنند. قانون‏شکنى جرم است. تخلّف از قانون و خروج از مدار قانونى براى مقابله با هر چیزى که به نظر انسان منکر مى‏آید - بدون اجازه حکومت - خودش یک جرم است؛ مگر نهى از منکر زبانى، که بار‌ها گفتیم نهى از منکر زبانى جایز و واجب و وظیفه همه است و در هیچ شرایطى هم ساقط نمى‏شود؛ اما آن‏جایى که نوبت اجرا و عمل برسد، همه باید طبق قوانین عمل کنند. هیچ چیزى مجوّز این نیست که بگویند چون نیروى انتظامى و قوّه قضایّیه عمل نکردند، خودمان وارد میدان شدیم؛ نخیر، آن روزى که لازم باشد مردم براى حادثه‏اى خودشان وارد عمل شوند، رهبرى صریحاً به آن‌ها خواهد گفت.

** امر به معروف و نهی از منکر وظیفه‌ای همگانی

آیت الله سید محمدغروی بااشاره به اهمیت امربه معروف ونهی از منکر در جامعه اسلامی، اظهارکرد: امربه معروف و نهی از منکر وظیفه همگانی است و افراد، خانواده‌ها و اجتماع بایدبرای گسترش این واجب الهی در جامعه تلاش کنند.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در ادامه گفت: امر به معروف و نهی از منکر به موردی اختصاص ندارد و باید تک تک انسان‌ها خود را مستلزم انجام آن کنند.

وی بابیان اینکه اجرای امر به معروف و نهی از منکر وضع مطلوب اسلامی را برای جامعه وصل می‌کند افزود: اگر امر به معروف و نهی از منکر در جامعه شکل گیرد شاهد گسترش اعمال خوب و جامعه عمل پوشاندن به منکر در جامعه خواهیم بود.

به گفته غروی وقتی امربه معروف و نهی از منکر حساسیت افراد و فضا حاکم جامعه شد افراد خطاکار به دلیل اینکه در جامعه زندگی می‌کنند ناگریزبا جامعه اسلامی حاکم، منطبق می‌شوند.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با اشاره به علت کمرنگ شدن امربه معروف و نهی از منکر در جامعه عنوان کرد: تقلید از فرهنگ بیگانه، جا افتادن تعبیرات نادرست از امر به معروف و نهی از منکر با چهره خوب بین افراد (هرکسی را در قبر خودش می‌گذارند) و.. باعث کمرنگ شدن این واجب الهی شده است.

وی بابیان اینکه افراد این وظیفه واجب را کوچک می‌شمارند و عادی تلقی می‌کنند و گاهی وظیفه دولت می‌دانند، خاطرنشان کرد: امر به معروف و نهی از منکر وظیفه‌ای همگانی است وبا فرهنگ سازی از طریق رسانه‌ها، تبلیغات، احاد مردم، اهل منبر و... برای اهمیت نقش امر به معروف و نهی ازمنکرو گسترش آن در جامعه تلاش کنیم.

اما شهید ثانی نیز می‌‏فرماید: «آیات و روایات امر به معروف و نهی از منکر آن‌قدر زیاد است که عظمت آن کمر را می‌شکند»

انتهای خبر/

ارسال نظر

مهمترین اخبار

تازه های خبری